Đưa làng nghề khảm trai Hà Nội đến gần hơn với khách quốc tế

Mới đây, nhóm sinh viên Học viện Ngoại giao đã có ý tưởng kết nối bạn bè, du khách, người nước ngoài tham gia chuỗi hoạt động trải nghiệm văn hóa tại làng nghề khảm trai xã Chuyên Mỹ, thuộc dự án “Khảm Sắc”. Mục tiêu là kết nối di sản nghề thủ công theo cách rộng rãi và dễ tiếp cận hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ; đồng thời kiểm chứng sức hút của các trải nghiệm văn hóa bản địa mang tính chiều sâu trong hoạt động du lịch hiện đại.

Theo hành trình này, các du khách nước ngoài và những bạn trẻ Việt Nam yêu mến nghề thủ công truyền thống đã có nhiều chuyến đi thực địa đến xã Chuyên Mỹ. Dù chỉ là hành trình trong 1 ngày nhưng các thành viên vẫn có đủ trải nghiệm ở làng: Từ tham quan đền thờ Tổ nghề, tìm hiểu nghệ thuật khảm xà cừ, cho đến trải nghiệm tương tác sáng tạo cùng nghệ nhân, tham gia giao lưu trò chơi tại làng và cuối cùng là nhận sản phẩm thủ công độc đáo vào lúc kết thúc hành trình.

Điểm nhấn xuyên suốt hành trình là các du khách được "nhập vai" và tham gia hoạt động trải nghiệm thực tế. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, du khách trực tiếp thử sức với các công đoạn như cắt, ghép và mài vỏ trai để tạo nên những sản phẩm như lược, thìa hay lót ly khảm trai.

Từ những nguyên liệu thô sơ, mỗi sản phẩm dần được hoàn thiện, mang theo dấu ấn cá nhân của người thực hiện. Chính quá trình này đã giúp người tham gia, đặc biệt là du khách quốc tế có cái nhìn sâu sắc hơn về sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và kỹ thuật tinh xảo ẩn sau mỗi sản phẩm thủ công của Việt Nam. Nhiều du khách bày tỏ sự ấn tượng trước tay nghề của các nghệ nhân, cũng như giá trị văn hóa được lưu giữ qua từng công đoạn chế tác.

Ông Scott R. Pilkington (Vương quốc Anh) hào hứng chia sẻ: "Tôi đã sống ở Hà Nội một khoảng thời gian, nhưng đây là lần đầu tiên tôi được tận mắt thấy quy trình phức tạp để tạo ra những mảnh xà cừ lấp lánh như vậy. Khảm xà cừ không chỉ là một nghề thủ công mà còn là một loại hình nghệ thuật thực thụ. Đây là một trải nghiệm rất khác biệt và đáng nhớ".

Nữ du khách Anastasiia Pastor (Thụy Điển) bày tỏ sự thích thú khi lần đầu được tiếp xúc với chất liệu xà cừ: “Ở đất nước tôi, các giá trị thủ công cũng rất được coi trọng, nhưng lần này được tận tay làm khảm trai tại Việt Nam lại là một trải nghiệm hoàn toàn khác. Nhìn cách các nghệ nhân tỉ mỉ với từng lớp vỏ ốc nhỏ bé, tôi thấy được sự kiên nhẫn đáng kinh ngạc. Với tôi, đây là một hành trình kết nối tâm hồn với những giá trị xưa cũ vẫn đang sống”.

Dưới góc nhìn của một người trẻ, bạn Kim Huệ chia sẻ cảm nhận sau chuyến đi: "Lần đầu tiên tôi thực sự hiểu thế nào là tinh hoa của một làng nghề có lịch sử nghìn năm. Hành trình lần này tạo cơ hội để mọi người được trải nghiệm và cảm nhận di sản theo cách gần gũi nhất. Từ bước phác thảo tỉ mỉ trên giấy đến lúc cẩn thận đưa đường cưa theo nét vẽ, chúng tôi mới hiểu hết sự kỳ công của các nghệ nhân".

Được triển khai theo định hướng phi lợi nhuận, “Khảm Sắc” tập trung vào giá trị trải nghiệm và giáo dục văn hóa, hướng tới lan tỏa hiểu biết về di sản thay vì mục tiêu thương mại. Không dừng lại ở việc tham quan thông thường, dự án đưa người tham gia đi sâu vào không gian sống của làng nghề - nơi di sản hiện diện trong từng nhịp lao động của các nghệ nhân.

Chia sẻ về dự án, đại diện ban tổ chức cho biết: “Khảm Sắc kỳ vọng mang đến cơ hội để du khách có thể trực tiếp cầm, nắm, cảm nhận và trải nghiệm - nơi di sản bước ra khỏi không gian bó hẹp trong làng nghề. Khi tự tay làm nên một sản phẩm, mỗi người sẽ hiểu rõ hơn giá trị của nghề và mang theo một câu chuyện văn hóa của riêng mình. Thông qua hoạt động trực tiếp và sự lan tỏa trên các nền tảng truyền thông, dự án góp phần nâng cao khả năng tiếp cận của làng nghề truyền thống tới công chúng quốc tế, đồng thời khẳng định tiềm năng của mô hình du lịch trải nghiệm gắn với di sản"./.

Nguồn: VOV