Cũng như bao thanh niên nông thôn khác, vì mưu sinh, anh Phạm Xuân Cử rời quê hương từ khi tuổi đời còn rất trẻ. Cuộc sống làm ăn xa quê khiến những lần trở về của anh trở nên hiếm hoi, nhưng mỗi chuyến về thăm gia đình, bạn bè lại khơi dậy trong anh nỗi trăn trở khi chứng kiến nhiều phần mộ vô danh nằm rải rác khắp nghĩa trang, ven bờ đường, trên các xứ đồng, chịu mưa nắng, không người chăm nom.
Anh Phạm Xuân Cử đang thắp hương cho những phần mộ vô danh
"Người ta cũng là ông, là bà, là bố, là mẹ, là con người như mình thôi mà không được ai hương khói," anh Cử nghẹn ngào chia sẻ. Chính sự thương xót ấy đã thôi thúc anh nảy sinh ý định xin phép bề trên, các linh hồn cho phép được đưa họ về một nơi an nghỉ đàng hoàng, để những người còn sống và cả con cháu mai sau đều có thể thắp cho họ một nén nhang ấm áp.
Từ năm 2015, anh Cử bắt đầu hành trình âm thầm nhưng bền bỉ ấy. Ban đầu, anh tìm kiếm, cất bốc những phần mộ nằm ở các khe rãnh, lối đi trong khu nghĩa trang của thôn. Do làm ăn xa, không có điều kiện thường xuyên có mặt tại quê nhà, nhiều thời điểm anh phải nhờ người thân thuê nhân công thay mình thực hiện công việc đầy tính nhân văn này. Chỉ trong giai đoạn đầu, gần 60 phần mộ vô danh đã được anh quy tập, xây dựng gọn gàng trong khu nghĩa trang giáo xứ thôn Chuôn Thượng.
Anh Phạm Xuân Cử đang thắp hương cho những phần mộ vô danh
Thế nhưng, khi thấy vẫn còn nhiều phần mộ hoang lạnh nằm rải rác trong khu dân cư và trên đồng ruộng, anh Cử tiếp tục đề xuất với cấp ủy, chính quyền địa phương xin một khu đất riêng để quy tập đồng bộ. Được sự đồng thuận của địa phương, một diện tích khoảng 500m² trong khu nghĩa trang giáo xứ thôn Chuôn Thượng được dành cho việc này. Anh thuê người san nền, đổ cát, xây dựng, từng bước đưa các phần mộ về an nghỉ tập trung.
Đến nay, hơn 300 phần mộ vô chủ đã được anh Phạm Xuân Cử quy tập, xây dựng tại hai địa điểm trong nghĩa trang của thôn. Khu nghĩa trang được anh đặt tên là "Đồng danh thánh địa". Những ngôi mộ không xác định được danh tính không gắn bia, nhưng được xây cất ngay ngắn, thẳng hàng, sạch sẽ. Giữa khu là một bàn thờ chung với bát hương lớn, nơi bà con có thể thắp nhang tưởng nhớ những người đã khuất. Tổng kinh phí cho công việc ý nghĩa này đến nay đã vượt 1 tỷ đồng, hoàn toàn từ nguồn lực cá nhân của anh.
Dù không biết những người yên nghỉ nơi đây là ai, nhưng anh Cử, người thân cùng bà con giáo dân trong thôn vẫn thường xuyên chăm lo hương khói, nhất là vào các dịp lễ, Tết. Những nén nhang thành kính ấy như sưởi ấm phần nào sự cô quạnh của các linh hồn vô danh, đồng thời nhắc nhở người còn sống về lòng nhân ái và sự tri ân.
Mỗi lần trở về quê, anh Cử đều dành thời gian ra nghĩa trang dọn dẹp, thắp nhang cho các phần mộ. Anh còn dự định tiếp tục gửi tiết kiệm một khoản tiền lâu dài để phục vụ việc tu bổ, chỉnh trang khu nghĩa trang ngày càng khang trang, sạch đẹp hơn.
Ông Vũ Văn Thanh, người dân thôn Thượng, xã Chuyên Mỹ chia sẻ: "Trước đây, thôn chưa có điều kiện để quy tập các phần mộ vô danh. Anh Phạm Xuân Cử với tấm lòng tâm huyết, nghĩa tình đã chủ động đề xuất và tự nguyện thực hiện. Nhân dân chúng tôi rất biết ơn nghĩa cử cao đẹp ấy."
Từ những phần mộ hoang lạnh nằm rải rác khắp nơi, nay các linh hồn đã được yên nghỉ ở nơi cao ráo, ấm áp nghĩa tình. Với anh Phạm Xuân Cử, đó không chỉ là việc làm thiện nguyện, mà còn là cách để lòng mình được thanh thản – và hành trình nhân văn ấy vẫn sẽ tiếp tục được anh bền bỉ gìn giữ trong những năm tháng tới.
Thúy Hà TTVHTT